Mặt nạ vàng Giồng Lớn 2.000 năm được công nhận là quốc bảo

09:23 | 28/12/2021
Mặt nạ vàng Giồng Lớn đang được lưu trữ tại Bảo tàng Bà Rịa Vũng Tàu là một trong 23 hiện vật được công nhận trở thành bảo vật quốc gia vào đợt 10 năm 2021.

Những chiếc mặt nạ vàng vốn là đồ tùy táng thuộc ba ngôi mộ đặc biệt tại di tích Giồng Lớn, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu được khai quật vào 2003 và 2005. Nhóm hiện vật được xác định có niên đại từ TK I TCN đến TK II SCN.

Mặt trên và dưới của những chiếc mặt nạ vàng hơn 2.000 năm. Ảnh tư liệu

Những mặt nạ vàng có hình chữ nhật, in nổi hình đôi mắt mở to, hai lông mày cong cụp xuống, sống mũi nổi khá rõ, cánh mũi to; rìa cạnh có các lỗ nhỏ để xỏ dây đeo.

Theo Bảo tàng BR-VT, ba chiếc mặt nạ tìm thấy tại Giồng Lớn độc đáo cả về hình dáng và kĩ thuật xử lí bề mặt. Tất cả đều có khuôn hình chữ nhật, được dát mỏng, sau đó được chạm nổi hình các bộ phận trên khuôn mặt, một trong số đó thuộc dạng che cả mặt (full-face mask), trên đó thể hiện các đặc điểm về mặt nhân chủng như lông mày giao nhau, mũi to thô, môi dày của người Indonesien.

Các phát hiện đồng dạng cho thấy nhiều khả năng những chiếc mặt nạ được dùng đặt trên mắt người chết trước khi mai táng. Vàng là loại quý kim không bị phong hóa và có giá trị nên được lựa chọn để dâng cúng bậc tiền nhân đã hiện diện khắp nơi trong khu vực.

Một chiếc mặt nạ “full-face mark” tại Giồng Lớn. Ảnh tư liệu

Những chiếc mặt nạ vàng ở Giồng Lớn là những hiện vật góp phần làm phong phú thêm cho sưu tập cổ vật bằng vàng thời kỳ tiền-Óc Eo và Óc Eo ở miền Nam. Chúng được đánh giá có những nét tương đồng mặt nạ vàng ở các di tích tiền sử Java, Indonesia.

Sự xuất hiện của những chiếc mặt nạ vàng là hệ quả của con đường thương mại Á-Âu với những thương cảng (Hội An, Quy Nhơn, Vũng Tàu, Óc Eo…) dọc biển miền Trung, miền nam Việt Nam vào các thế kỷ đầu Công nguyên.

Bộ sưu tập hình ảnh mặt nạ của di chỉ Giồng Lớn thuộc văn hóa Đồng Nai đã nhiều lần góp mặt trong các cuộc triển lãm “Báu vật khảo cổ học Việt Nam” do Bảo tàng Khảo cổ học LWL thành phố Herne (Đức) tổ chức.

Nhóm hiện vật Giồng Lớn đang được lưu giữ tại Bảo tàng Bà Rịa – Vũng Tàu. Ảnh Bảo tàng BR-VT

Giồng Lớn là một di chỉ mộ táng nằm trên một giồng cát ven biển dài 1km theo hướng đông-tây với bề rộng khoảng 100m, thuộc xã đảo Long Sơn, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.

Ngoài mặt nạ vàng Giồng Lớn, bộ sưu tập vàng lá chạm khắc hình voi Gò Thành có niên đại thế kỷ VI – VIII, hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Tiền Giang cũng được công nhận là bảo vật quốc gia trong đợt này.

Ngày 25/12/2021, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký Quyết định số 2198/QĐ-TTg công nhận 23 bảo vật quốc gia (đợt 10, năm 2021). Bao gồm:

  1. Trống đồng Gia Phú (Niên đại: Văn hóa Đông Sơn, thế kỷ III – II trước Công nguyên; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai).
  2. Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III – II trước Công nguyên; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh).
  3. Mặt nạ vàng Giồng Lớn (Niên đại: Thế kỷ I trước Công nguyên – thế kỷ II sau Công nguyên; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu).
  4. Sưu tập qua đồng Long Giao (Niên đại: Thế kỷ I – III; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Đồng Nai).
  5. Phù điêu Phật Linh Sơn Bắc (Niên đại: Thế kỷ III – IV; hiện lưu giữ tại Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo, tỉnh An Giang).
  6. Nhẫn Nandin Giồng Cát (Niên đại: Thế kỷ V; hiện lưu giữ tại Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo, tỉnh An Giang).
  7. Tượng Thần Vishnu Bình Hòa (Niên đại: Khoảng thế kỷ VI – VII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Đồng Nai).
  8. Sưu tập vàng lá chạm khắc hình voi Gò Thành (Niên đại: Thế kỷ VI – VIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Tiền Giang).
  9. Đài thờ Mỹ Sơn A10 (Niên đại: Thế kỷ IX – X; hiện lưu giữ tại đền A10, khu đền tháp Mỹ Sơn, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam).
  10. Lá đề chim phượng Hoàng thành Thăng Long (Niên đại: Thế kỷ XI; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội).
  11. Sưu tập gốm men trắng An Biên (Niên đại: Thế kỷ XI – XII; hiện lưu giữ trong Sưu tập tư nhân An Biên, thành phố Hải Phòng).
  12. Phù điêu Thần Hộ pháp Mả Chùa (Niên đại: Thế kỷ XII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bình Định).
  13. Thống gốm hoa nâu An Sinh (Niên đại: Thế kỷ XIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh).
  14. Thạp gốm hoa nâu thời Trần (Niên đại: Thế kỷ XIII – XIV; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh).
  15. Bàn thờ Phật bằng đá chùa Xuân Lũng (Niên đại: Thế kỷ XIV; hiện lưu giữ tại chùa Xuân Lũng, xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ).
  16. Hai bát sứ ngự dụng Hoàng thành Thăng Long (Niên đại: Thế kỷ XV; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội).
  17. Bình gốm men vẽ nhiều màu (Niên đại: Thế kỷ XV; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh).
  18. Tháp đất nung đền An Xá (Niên đại: Thế kỷ XVI – XVII; hiện lưu giữ tại đền An Xá, xã An Viên, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên).
  19. Cây hương chùa Tứ Kỳ (Niên đại: Thế kỷ XVII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia).
  20. Hương án chùa Keo (Thái Bình) (Niên đại: Thế kỷ XVII; hiện lưu giữ tại chùa Keo, xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình).
  21. Ấn “Hoàng đế Tôn thân chi bảo” (Niên đại: Năm 1827; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia).
  22. Mộc bản sách “Hải Thượng y tông tâm lĩnh” (Niên đại: Năm 1885; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh).
  23. Bộ sưu tập bản phác thảo mẫu Quốc huy Việt Nam của Họa sĩ Bùi Trang Chước (Niên đại: Năm 1953 – 1955; hiện lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ).

Trần Thiết

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết liên quan